Chiến lược “Green Production” của các Brand Nhật: Nhân sự ngành may cần chuẩn bị gì để không bị đào thải?

Trong vài năm gần đây, ngành may mặc không chỉ cạnh tranh về giá hay năng lực sản xuất, mà đang bước sang một giai đoạn mới: cạnh tranh về tính bền vững trong chuỗi cung ứng.

Từ góc nhìn của HRnavi – Việc làm công ty Nhật, khi làm việc với các doanh nghiệp Nhật trong ngành may mặc tại Việt Nam, có thể thấy rõ một thay đổi: tiêu chí lựa chọn đối tác không còn dừng ở năng lực sản xuất, mà ngày càng đặt nặng yếu tố ESG (Environmental, Social, Governance) và tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo khảo sát của JETRO về doanh nghiệp Nhật tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, các tiêu chí về môi trường, tuân thủ và minh bạch chuỗi cung ứng đang ngày càng được siết chặt trong hoạt động sourcing.

Cú hích từ các “ông lớn”: Green Production không còn là lựa chọn

Nếu trước đây, lợi thế của Việt Nam nằm ở chi phí và năng lực sản xuất, thì đến giai đoạn hiện tại, các thương hiệu Nhật như Uniqlo (Fast Retailing), MUJI hay các tập đoàn thương mại lớn đang chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng “Green Production”.

Nhiều tập đoàn Nhật đã công bố lộ trình giảm phát thải carbon từ 30–50% vào năm 2030, đồng thời yêu cầu các đối tác sản xuất trong chuỗi cung ứng – bao gồm cả Việt Nam – phải tuân thủ các tiêu chuẩn tương ứng.

Trong bối cảnh Việt Nam vẫn là một trong những “công xưởng” chính của ngành may mặc châu Á, áp lực này không chỉ dừng ở cấp độ doanh nghiệp, mà đang dần chuyển hóa thành yêu cầu cụ thể đối với từng vị trí công việc – đặc biệt là những vai trò đứng giữa chuỗi như Merchandiser.

Khi “Mottainai” trở thành tiêu chuẩn ESG hiện đại

Khái niệm “Green Production” thực chất không phải là điều gì hoàn toàn mới đối với doanh nghiệp Nhật. Từ rất lâu, triết lý “Mottainai” – tránh lãng phí, trân trọng tài nguyên – đã là nền tảng trong cách người Nhật vận hành sản xuất.

Điểm khác biệt ở giai đoạn hiện tại là triết lý đó đang được “chuẩn hóa” thành các tiêu chí ESG cụ thể, có thể đo lường và kiểm soát.

Trong ngành may mặc, điều này thể hiện qua việc các doanh nghiệp Nhật yêu cầu:

• Nguyên liệu phải có chứng chỉ tái chế như GRS (Global Recycled Standard) hoặc RCS (Recycled Claim Standard)

• Quy trình sản xuất tuân thủ tiêu chuẩn an toàn hóa chất như OEKO-TEX

• Nhà máy phải được đánh giá tác động môi trường thông qua các hệ thống như Higg Index

Những tiêu chí này không còn là “điểm cộng” để nâng cao hình ảnh thương hiệu, mà đã trở thành điều kiện cơ bản để ký kết và duy trì hợp đồng.

Merchandiser – vị trí chịu tác động trực tiếp nhất

Trong toàn bộ chuỗi sản xuất, Merchandiser là vị trí chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất từ sự chuyển dịch sang “Green Production”. Nếu trước đây, công việc chủ yếu xoay quanh việc theo dõi đơn hàng, làm việc với nhà máy và đảm bảo tiến độ, thì hiện tại phạm vi trách nhiệm đã mở rộng đáng kể.

Merchandiser không chỉ tìm nguồn nguyên liệu phù hợp về giá và chất lượng, mà còn phải đảm bảo nguồn đó có thể truy xuất được nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường. Việc lựa chọn vải, phụ liệu giờ đây gắn liền với hệ thống chứng chỉ và hồ sơ compliance.

Trong quá trình sản xuất, những sai lệch nhỏ về định mức hay tỷ lệ hao hụt cũng không còn đơn thuần là vấn đề chi phí, mà có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ số lãng phí – yếu tố được các brand Nhật theo dõi rất sát.

Bên cạnh đó, khi các đoàn audit từ phía khách hàng Nhật sang đánh giá nhà máy, Merchandiser thường là người trực tiếp tham gia giải trình quy trình, cung cấp dữ liệu và phối hợp với các bộ phận nội bộ. Vai trò này khiến Merchandiser ngày càng trở thành “điểm giao” giữa sản xuất, khách hàng và tiêu chuẩn môi trường.

Nhân sự ngành may cần chuẩn bị gì để không bị đào thải?

Sự thay đổi của chuỗi cung ứng không diễn ra ồ ạt, nhưng đủ rõ để tạo ra khoảng cách giữa những người thích nghi kịp và những người bị bỏ lại phía sau.

Trong thực tế tuyển dụng, HRnavi nhận thấy những Merchandiser có khả năng phát triển nhanh trong giai đoạn này thường không chỉ giỏi nghiệp vụ truyền thống, mà còn chủ động bổ sung các năng lực mới.

Trước hết là khả năng đọc hiểu và làm việc với hệ thống chứng chỉ “xanh”. Việc nắm được sự khác biệt giữa GRS, RCS hay OCS không còn là kiến thức “nice-to-have”, mà là điều kiện cần để xử lý đơn hàng với khách Nhật.

Song song đó là tư duy tối ưu hóa theo hướng bền vững. Lean không còn chỉ để tăng năng suất, mà còn để giảm phế phẩm, giảm lãng phí nguyên liệu và kiểm soát chi phí theo cách “đúng chuẩn ESG”.

Cuối cùng, năng lực ngoại ngữ – đặc biệt là tiếng Nhật – đang dần chuyển từ giao tiếp thông thường sang khả năng trao đổi các vấn đề chuyên sâu như vật liệu thay thế, tiêu chuẩn môi trường hay phương án cải tiến sản xuất.

Khi “Green Production” trở thành tiêu chuẩn, ai sẽ là người ở lại?

Sự dịch chuyển của ngành may mặc không còn là xu hướng ngắn hạn, mà đang dần trở thành một tiêu chuẩn vận hành mới trong toàn chuỗi cung ứng. Khi các brand Nhật đặt ra mục tiêu dài hạn về môi trường, áp lực không chỉ nằm ở nhà máy, mà lan xuống từng vị trí trong quy trình – đặc biệt là Merchandiser.

Ở góc nhìn thực tế từ HRnavi, khoảng cách giữa các ứng viên không còn nằm ở số năm kinh nghiệm, mà ở khả năng thích nghi với những yêu cầu mới của thị trường. Người hiểu được cách vận hành của chuỗi cung ứng “xanh” sẽ dần trở thành nhân sự có giá trị cao hơn, trong khi những cách làm cũ sẽ khó còn phù hợp trong dài hạn.

Tham khảo một số vị trí đang được tuyển dụng dưới đây để hiểu rõ hơn về yêu cầu công việc và cơ hội phát triển trong lĩnh vực này: 

Merchandiser cho công ty thương mại lớn của Nhật 

Merchandiser ngành vải